Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, υπήρχαν οι κατηγορίες: Α΄, Β', Γ', και πάει λέγοντας, που υποδήλωναν την ποιότητα του ξενοδοχείου, τις παροχές, τα επίπεδα υπηρεσιών και τιμών. Σταδιακά, οι κατηγορίες αντικαταστάθηκαν από αστέρια, ο αριθμός των οποίων στην ουσία δεν είναι τίποτα άλλο από πιστοποίηση της ποιότητας ενός καταλύματος, αφού το σύστημα έχει πολλές αδυναμίες.

Στις μέρες μας η υφιστάμενη κατηγοριοποίηση δεν πιστοποιεί κάτι το ουσιώδες για τον καταναλωτή (πόσοι από εμάς γνωρίζουμε τι πραγματικά σημαίνει 5 * ή 4* πέρα από το ότι έχουμε στο μυαλό μας μια γενική εικόνα του τι είναι η κάθε κατηγορία) αλλά αποτελεί μια τυπική διοικητική πράξη μεταξύ ξενοδόχου και ελληνικού δημοσίου.

Συχνά λοιπόν βλέπουμε το εξής παράδοξο: Ξενοδοχεία που δεν αξίζει να περάσεις καν απέξω να ονομάζονται 4* και ...πολυτελή, εξαιρετικά ξενοδοχεία παγκόσμιας κλάσης, που αξίζουν αναμφισβήτητα τα 5* να μοιράζονται τον τίτλο τους με άκρως τυποποιημένα ξενοδοχεία 20αετίας αλλά και μονάδες που προσφέρουν χαμηλού επιπέδου υπηρεσίες και εγκαταστάσεις.

Σύμφωνα με το παλαιό σύστημα κατάταξης, υπήρχε ο διαχωρισμός σε Πολυτελείας, Α’, Β’, Γ’, Δ’, Ε’. Με την μετάβαση στα αστέρια, τα ξενοδοχεία Πολυτελείας αντιστοιχούν σε 5*****, τα Α’ κατ. σε 4****, τα Β’ κατ. σε 3***, τα Γ’ κατ. σε 2** /92* = Τουριστική) και τα Δ’ κατ. και Ε’ κατ. σε 1*.
Αλλά και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια και διαμερίσματα κατατάσσονται σε κλειδιά, που είναι το νέο σύστημα κατάταξης: 4 κλειδιά, 3 κλειδιά, 2 κλειδιά, 1 κλειδί. Τα νοικιαζόμενα Α’ κατ. αντιστοιχούν σε 4 και 3 κλειδιά, τα Β’ κατ. σε 2 κλειδιά. Και εδώ όμως, υπάρχουν ξενώνες ή ενοικιαζόμενα δωμάτια 4 κλειδιών που χρεώνουν υπέρογκα ποσά αλλά δεν τολμάς ούτε το πραγματικό κλειδί του δωματίου να πάρεις.

Γιατί υπάρχουν όμως τόσο μεγάλες διαφορές, όχι μόνο στα εντός Ελλάδα.� καταλύματα αλλά ακόμη και σε ίδιας κατηγορίας ξενοδοχεία στις διάφορες χώρες του εξωτερικού; Σύμφωνα με τα στοιχεία της TUV Rheinland Hellas, μέλους του Ομίλου TUV Rheinland Group, ηγέτη σε διεθνές επίπεδο στις υπηρεσίες ανεξάρτητων ελέγχων και επιθεωρήσεων, "η κατάταξη των ξενοδοχείων από ένα έως πέντε αστέρια ναι μεν είναι η πλέον διαδεδομένη διεθνώς, ωστόσο διαφέρουν από χώρα σε χώρα τόσο τα κριτήρια αξιολόγησης των ξενοδοχείων όσο και ο τρόπος εφαρμογής τους". Διότι σε μερικές χώρες οι επιθεωρήσεις των ξενοδοχείων γίνονται κατόπιν ραντεβού και σε γνώση του διευθυντή εκάστοτε μονάδας, ενώ σε άλλες ο επιθεωρητής επισκέπτεται το ξενοδοχείο incognito, δηλ. ως «mystery guest».

Oι διαφορές μεταξύ των επιμέρους συστημάτων αξιολόγησης έχουν ορισμένες φορές ως αποτέλεσμα μια μονάδα να αξιολογείται ως ξενοδοχείο τεσσάρων αστέρων σε μια χώρα, κι ως πέντε αστέρων σε μια άλλη. Η TUV Rheinland Hellas εξηγεί μέσω της ιστοσελίδας της ότι τρεις είναι οι βασικοί λόγοι για τους οποίους η ομοιομορφία κατάταξης κατά αστέρια είναι πρακτικά αδύνατη σε διεθνές επίπεδο στην παρούσα φάση τουλάχιστον, αλλά και στο μέλλον: 1) Η διαφορετική παιδεία και «κουλτούρα» των εργαζομένων και επιχειρηματιών ανάμεσα σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη. 2) Οι διαφορετικές κατασκευαστικές τεχνικές ανάμεσα ακόμα και σε χώρες της ίδιας Ηπείρου, όπως για παράδειγμα ανάμεσα στην Βόρεια και Νότια Ευρώπη ή Αμερική κλπ., 3) Οι διαφορετικές κλιματολογικές συνθήκες ανάμεσα σε μείζονες περιοχές τουριστικών προορισμών.

Ας δούμε λοιπόν ορισμένες διαφορές εκτός συνόρων τώρα, όσον αφορά στην κατάταξη και τα κριτήρια αξιολόγησης:

- Tα δύο σημαντικότερα συστήματα αξιολόγησης ξενοδοχείων των HΠA ― πρόκειται για τις κατατάξεις της AAA και της Mobil ― εμμένουν στην ανώτερη κατηγορία των πέντε αστέρων, εφαρμόζοντας όμως πολύ αυστηρά κριτήρια. Ενώ στην Ευρώπη κατατάσσονται πολλά ξενοδοχεία στην κατηγορία των πέντε αστέρων, στις HΠA δίδεται η ανώτερη διάκριση μόνο σε εξέχοντα ξενοδοχεία. Έτσι, τα περισσότερα ξενοδοχεία πέντε αστέρων της Ευρώπης αντιστοιχούν σε μονάδες τεσσάρων αστέρων στις HΠA. Είναι χαρακτηριστικό ότι ξενοδοχειακές μάρκες όπως Marriott, Intercontinental, Sheraton, Hyatt Regency, Hilton κοκ. θεωρούνται ως προϊόντα τεσσάρων αστέρων στις HΠA.

- Στη Γαλλία το Βέλγιο και τη Δανία δίνονται από 0 έως 5 αστέρια

- Στην Ελβετία δίνονται από 0 έως 5 αστέρια και για τις κατηγορίες των 3ων , 4ων και 5 αστέρων υπάρχει και η κατηγορία Superior

- Στην Ισπανία για τα ξενοδοχεία 4ων αστέρων υπάρχει και η ενδιάμεση κατηγορία superior όσο για τα ξενοδοχεία 5 αστέρων, υπάρχει και η κατηγορία grand luxe.

- Τόσο στη Γερμανία όσο και στην Ελβετία εισήχθη πρόσφατα ο χαρακτηρισμός «Superior» για τα ξενοδοχεία που υπερβαίνουν κατά πολύ τις ελάχιστες προδιαγραφές των πέντε αστέρων.

- Στην Αγγλία γίνεται από 1 έως 5 αστέρια όμως υπάρχουν «χρυσές» και «ασημένιες» διακρίσεις για ξενοδοχεία υψηλότερης απόδοσης για κάθε κατηγορία.

- Μερικοί εκδότες ξενοδοχειακών οδηγών αλλά και μεγάλοι tour operators ― όπως λ.χ. η TUI ― καθιέρωσαν το έκτο αστέρι ως ανώτερη κατηγορία.

- Στην Ισπανία και το Μεξικό χρησιμοποιείται ο χαρακτηρισμός «GL» (Grand Luxe). Έτσι διαφοροποιούνται τα συμβατικά ξενοδοχεία πολυτελείας («*****») από τα ξενοδοχεία υπερπολυτελείας («*****GL»)

- Μερικά ξενοδοχεία (στη Γαλλία κυρίως) για λόγους φορολογικούς έχουν μειώσει επίτηδες την κατηγορία τους. Επίσης καινούργια ξενοδοχεία συνήθως ανοίγουν με μία κατηγορία πιο κάτω για λόγους γνωριμίας.

Έτσι, βλέπουμε και εδώ ότι η επίσημη κατηγορία δεν στοιχειοθετεί απαραιτήτως τον παράγοντα αξίας, παρά η πραγματική κατάσταση, η τοποθεσία τους και το επίπεδο των υπολοίπων υπηρεσιών που προσφέρουν και αυτό εξαρτάται από το γενικότερο επίπεδο παρεχομένων υπηρεσιών στην εκάστοτε χώρα ή την συγκεκριμένη επαρχία της χώρας αυτής.

Για παράδειγμα, δεν έχουν καμία σχέση τα ξενοδοχεία 4* της Ινδίας - είναι πολύ κατωτέρου επιπέδου- από τα ανάλογα της Ελλάδας. Τα ξενοδοχεία των χωρών της Β. Αφρικής είναι τελείως διαφορετικού επιπέδου αν πρόκειται για την παραλιακή ζώνη, σε σχέση με τα ίδιας κατηγορίας στην ίδια χώρα ή ακόμη και τα πολυτελή λοτζ στα Εθνικά Πάρκα. Οι βασικές διαφορές είναι στο εμβαδόν των δωματίων, στις εσωτερικές παροχές (μίνι μπαρ, τηλεόραση δορυφορική ή όχι, tee/ coffee facilities κ.λπ.
Πολλά 4* ξενοδοχείων για παράδειγμα παρέχουν δωρεάν τσάι και καφέ στο δωμάτιο- λουτρό με μπανιέρα ή ντους μόνο, κλπ.

Επίσης, το μεγάλο παιχνίδι παίζεται στον αριθμό δωματίων, στους κοινόχρηστους χώρους και στο εμβαδόν αυτών, αν δηλαδή υπάρχει ρεσεψιόν ή όχι, πόσο μεγάλη είναι αυτή, τι άλλες εγκαταστάσεις υπάρχουν – spa, γυμναστήριο, πισίνα, παιδική χαρά, γήπεδο τένις, εστιατόρια, μπαρ-, τι υπηρεσίες προσφέρονται – πρωινό, μεσημεριανό, δείπνο, θεραπείες σώματος, μασάζ, υπηρεσία δωματίου, θαλάσσια σπορ).

Μερικά στάνταρ χαρακτηριστικά;
- Τα δίκλινα δωμάτια διαχωρίζονται σε twin ή double room, εννοώντας το ενιαίο διπλό κρεβάτι ή δύο ενωμένα.

- Τα δίκλινα στα περισσότερα ξενοδοχεία ανά τον κόσμο έχουν μελετηθεί ώστε να φιλοξενούν δύο κρεβάτια ή ένα διπλό/ υπέρδιπλο. Έτσι, τα τρίκλινα δωμάτια είναι κατά 90% δίκλινα με την προσθήκη ενός επιπλέον κρεβατιού (ράντσου). Ορισμένα ξενοδοχεία δέχονται την προσθήκη και τέταρτου κρεβατιού για την εξυπηρέτηση μιας οικογένειας για παράδειγμα, αλλά είναι αυτονόητο ότι ο χώρος θα είναι αισθητά περιορισμένος.

- Συνήθως, τα δωμάτια παραδίδονται στις 14:00 και είναι στη διάθεση των ενοίκων ως τις 10:00 της ημέρας αναχώρησης.

Ακόμη για να δούμε πραγματικά αστέρια, δύσκολο. Βλέπετε, πέρα από τις ουσιαστικές προδιαγραφές που θα πρέπει επιτέλους να ισχύσουν με αυστηρά κριτήρια για όλα τα καταλύματα, εκείνο που προέχει είναι να αλλάξουν νοοτροπία οι ιδιοκτήτες των ξενοδοχείων, όσοι εμπλέκονται στις ειδικές υπηρεσίες ελέγχου του ΕΟΤ και φυσικά, όλοι οι εμπλεκόμενοι στο σύστημα φιλοξενία.� Ελλήνων αλλά και ξένων τουριστών και φυσικά εμείς, που θα πρέπει να ελέγχουμε καλύτερα τις παροχές, να κάνουμε σωστή κριτική και σε λογικά πλαίσια και να γνωρίζουμε πολύ καλά το προϊόν που αγοράζουμε.